Joxe Mari Iriondok jasoa:
"Lazkanoren idazkaritza lana askotan egin nuen Loiolako Herri Irratian nengoela. Ondorengo idatzi honetan ere horrelaxe izan nintzan: idazkari, alegia
Baina ez nuen idatziaren egun eta fetxarik jarri. Zeruko Argia astekarira bidaltzeko diktatu zidan Imanolek. Eta handik atera beharko da data, nola edo hala. Ez da zaila izango, agian. Nolanahi ere, Egin eta Deia aipatzen ditu, eta "udaberriko hauteskundeak" ere bai. Ondorioz, 1977 edo 1978an idatzia da.
Idatzia, honelaxe zan:"
Euskadi, euskera eta politikoak
Euskeraren inguruan eta hizkuntzaz kezkaturik dabilen zenbaiten iritziz, euskeraren etorkizuna nahiko beltz eta iluna omen dago. Hori mila aldiz esana dute. Eta guri geuri nahiko beldur ematen digula bistan da, noski.
Norbaitek gaur egun dugun haina partidu politiko abertzale eta gaur dugun Euskal Herria berritzeko hainbat aukera eta, itxuraz, euskera salba dezakegula pentsa dezake. Nola galdu?- galde dezake.
Nire ustez, ordea, oilategi batean dauden bi oilarren antzeko dira politikoak. Oilar eta oiloaren harremanak direla bide, ezin dira konpondu. Hasten dira borrokan, eta oiloaz ahazten dira. Eta batek bestea mandera artean, borrokan segitzen dute. Izan ere, borroka irabazi ondoko kukurrukua atsegin izan nonbait!
Kukurruku horrek "oilategiko nagusi ni" esan nahi du. Zoritxarreko NI. NI horrek politikoak ere oilarraren antzeko egiten ditu. Eta NI horrek zatitzen du, zinez, gure herria. NI horrek sortzen bait ditu talde bakoitzeko liderrak. Eta lider bakoitzean gure herri zatitu honen eten bat ikusten dut.
Bati entzuten diozu. Eta, azken batean, besteak kontatu dizkizun kontu eta helburu eta xede berdinak kontatuko dizkizu. Gauza berdinak eskatzen, esaten eta egiten ditu. Elkarrengandik hain hurbil dabiltzanez gero, erraza beharko luke elkartzea, elkarri esku eta amor ematea, behin betikoz eten hori senda dedin. Baina, orduan, bietatik batek oilar izateari utzi beharko lioke. Eta hor ikusten dut gakoa.
Borroka horretan oilarra oiloaz ahaztu den bezelaxe, gure politikoak ere herriaz ahantzi dira. Eta euskera ere bigarren mailara uzten dute, onenean ere.
Gizonok barruan daramagun oilarraren NI horrek eragiten dio bakoitzari. "Gaur ni nagusi, eta etzi ere bai!" Horratx askoren lehen helburua. Eta nagusiaren menpean ari denak, bihar edo etzi nagusiaren gainetik izatea amesten du. Hori da gizonaren politika.
Ekaineko hauteskunde garai hartan nere lagun batek esana da, eta ez dut uste oker zebilenik: "Politikan bi partidu zeudek- zioen Batzuk dituk kapitalistak, eta besteak kapitalista izan nahi luketenak". Eta bistan da, ardatz horren inguruan dabilela politika. Eta ez du hizkuntzarik salbatuko, ez eta euskera hutsezko Euskadirik egingo. Eta hori sinistu nahi ez duenak ez du udaberriz egin ziren mitiñei begiratu labur bat eman besterik. Abertzale hots haundiko mitiñak, lautatik hiru, erdaraz mintzatu zitzaizkigun. Euskara ez bait dugu partidu izenaren aurretik Euskadiko edo atzetik de Euskadi ezarriz bakarrik. Ez eta "somos abertxales" esanez ere. Euskera eta Euskadi salbatzen badira, eta salbatuko dirala sinustu nahi dut, ez deritzait politikoei esker salbatuko diranik. Langile soil bat izanarren eta eskola nazionaletan ikasketak hutsaren truke izan arren, ondo kostaz haurra ikastolara bidali duen gurasoak salbatuko du. Nor bere herriko jaietan, dantza, jolas eta solasak utziz, ikastolako tabernan lanean diharduenak salbatuko du. Kupira gabe lan eta lan ari den giza edo emakume horrek salba dezake Euskera eta Euskadi. Haurrari etxean euskera ematen dien gurasoak berrituko du Euskadi. Laneko orduez aparte, halako edo honelako liburu euskeratzen ari den langile xeheak jasotzen du Euskadi. Eta gaueskolan eta alfabetatzen buru-bihotz saiatzen den horrek. Hitz laburretan esateko, lehen arazotzat euskera eta Euskadi duenak salba dezake Euskadi.
Euskeraren hari honi jarraiki, abertzaletasuaren hots haundiz jaio berri diren egunkarietaz ere zerbait esan nahi nuke. Gure lurraren Deia eta Egin dezagun Egin esatea ez da nahikoa, gero euskera gehiago ematen ez den artean. Horrela bagoaz, ez gera enpatxatuko, euskeraz behintzat.
Utz ditzagun oilarkeriak, baina oilo bihurtu gabe. Argi dezagun ilun eta beltz ikusten dugun gure etorkizuna.
Batzuen oilarkeriz edo besteen. oilokeriz, gure euskerari bizirik eusten ez ba diogu, berdin zait Euskadiko Ezkerrak agindu, P.N. V. edo Alianza Popular-ak agindu. Euskera gabe ez dago Euskadirik.
Imanol Lazkano.
